Szczególna, czyli podwyższona i gwarantująca szybkość i skuteczność reakcji w zależności od sytuacji drogowej.

Dotyczy zarówno kierujących jak i pieszych. Kodeks precyzuje około 20 miejsc, okoliczności i manewrów, które powodują zastosowanie takiej podwyższonej, czyli szczególnej ostrożności. Wynika to z dużego ryzyka, na jakie narażeni są uczestnicy ruchu drogowego w tych sytuacjach lub miejscach.

Miejsca, gdzie obowiązuje szczególna ostrożność to przede wszystkim:

• skrzyżowania, przejścia dla pieszych, przejazdy dla rowerzystów, przejazdy kolejowe, miejsca oznakowane znakiem ostrzegawczym i pulsującym sygnałem żółtym.

Manewry to:

• włączanie się do ruchu, zmiana kierunku jazdy lub pasa ruchu, cofanie i wyprzedzanie,

Sytuacje:

• Zmniejszona przejrzystość powietrza, przejeżdżanie obok pojazdu uprzywilejowanego w akcji, oznaczonego L-ką, pojazdu wysyłającego żółte światło pulsujące, przewożącym osoby niepełnosprawne, przewożącym materiały niebezpieczne, autobusu szkolnego.

Z powyższego zastanowienia wynika, że tych miejsc, sytuacji i manewrów jest bardzo dużo i szczególnie ostrożność obowiązuje dosłownie co chwila w ruchu drogowym. Szczególna ostrożność wiąże się nie tylko z wyjątkową koncentracją uwagi, ale też zwolnieniem tempa jazdy i rezygnacją z ryzykownych manewrów.

Każde zdarzenie drogowe jest analizowane pod kątem zachowania tego obowiązku przez uczestników ruchu drogowego. Jej niezachowanie grozi zawsze sankcjami karnymi, a razie wypadku przesądza o winie sprawcy i na wpływ ma ewentualny wyrok. Np. znak ostrzegawczy „dzikie zwierzęta” zobowiązuje kierującego do zachowania szczególnej ostrożności. Kierujący, który nie zwolnił i w terenie leśnym spowodował kolizję z sarną, nie będzie do końca „rozgrzeszony”. Może gdyby zachowując szczególną ostrożność i zwolnił to kolizji udałoby się uniknąć.

Brane są pod uwagę jeszcze inne okoliczności, ale ta zasada w określonych miejscach, sytuacjach i manewrach jest dominująca.