Zdarza się, że na drodze publicznej dochodzi do kolizji drogowej z ewidentnej winy tzw. „elki”, czyli pojazdu nauki jazdy kierowanego przez ucznia.

Problemem jest odpowiedzialność prawna. Kto odpowiada za skutki, kto winien być ukarany; uczeń siedzący za kierownicą i bezpośredni sprawca kolizji, czy instruktor (lub egzaminator, gdy zdarzenie miało miejsce na egzaminie państwowym).

Sprawa wcale nie jest taka oczywista i wymaga głębszej analizy. Odmienna jest też odpowiedzialność instruktora, odmienna egzaminatora.

Wszystko zależy od sytuacji, która zaistniała w momencie zdarzenia.

Instruktor odpowiada wtedy gdy:

• dopuścił do ruchu osobę ewidentnie do tego nieprzygotowaną,
• mógł zapobiec zdarzeniu poprzez będące w jego dyspozycji instrumenty sterowania pojazdem (przede wszystkim hamulec),
• podjął decyzję o ruchu w warunkach ekstremalnie trudnych,
• wydał dyspozycje niezgodne z prawem lub niejasne, źle zinterpretowane przez kandydata.

Uczeń nauki jazdy nie jest całkowicie zwolniony z odpowiedzialności. Kluczem do obarczenia nią jest ocena sytuacji, jego zachowanie, reakcje oraz podjęte działania. Uczeń jest w myśl kodeksu drogowego kierującym pojazdem. Został dopuszczony do ruchu po szkoleniu z zakresu znajomości przepisów drogowych i nauce jazdy w miejscu niepublicznym (plac nauki jazdy). Jedzie pod dyktando instruktora, który jest współprowadzącym pojazd. Uczeń nie posiada co prawda uprawnień, a umiejętności dopiero zdobywa, ale ma obowiązek stosować się do poleceń instruktora i przestrzegać reguł drogowych, które już zna.

Jeśli nie wykonuje poleceń instruktora, lub zachowa się tak nieobliczalnie, że instruktor nie będzie miał szans aby zareagować, znaczna część winy i odpowiedzialności spoczywa na osobie uczącej się. Jeśli więc sytuacja drogowa jest nieskomplikowana, a uczeń zachował się wbrew poznanym zasadom niestety ponosi za takie zdarzenie przynajmniej część odpowiedzialności.

Nieco odmienna sytuacja jest podczas egzaminu państwowego. Tu kierującym jest nie uczeń, ale kandydat na kierowcę, który przeszedł odpowiednie szkolenie poświadczone przez Ośrodek Szkolenia Kierowców. Taki kandydat zanim znajdzie się w ruchu ulicznym musi zdać egzamin teoretyczny i część egzaminu praktycznego na placu egzaminacyjnym.

Można więc od niego wymagać więcej odpowiedzialności i zaradności w trudnych sytuacjach drogowych.

Egzaminator odpowiada za wykroczenie lub przestępstwo drogowe wtedy, gdy doszło z jego strony do rażącej bezczynności mogącej zapobiec zdarzeniu. Jeśli osoba egzaminowana przekracza rażąco przepisy lub zachowuje się w sposób zagrażający bezpieczeństwu drogowemu winien przerwać egzamin i sam usiąść za kierownicą pojazdu.

Każde zdarzenie na swoją specyfikę i stopień winy określi właściwy sąd, po zapoznaniu się z opinią policji drogowej lub nawet biegłego. W sytuacjach mniej brzemiennych w skutki może skończyć się na mandacie, którym ukarze policjant, w zależności od sytuacji albo ucznia (lub kandydata), albo instruktora (egzaminatora).

Warto też przypomnieć, że kierujący innymi pojazdami mają obowiązek zachować szczególną ostrożność przejeżdżając z boku lub jadąc za tzw. „elką”.

W pierwszym rzędzie jest więc brana pod uwagę ta powyższa zasada, której złamanie skutkować będzie mandatem dla osoby kierującej innym pojazdem.

Najczęściej dochodzi do najechania na „elkę”, gdy ta gwałtownie hamuje. Zdarza się to dość często, gdyż instruktor (lub egzaminator) posiada hamulec dodatkowy. Gdy uczeń lub kandydat ma zamiar wykonać manewr niezgodny z przepisami następuje gwałtowne hamowanie.

Np. kierujący „elką” zamierza wjechać na skrzyżowanie po zmianie sygnału na zabraniający wjazdu, wtedy następuje nagła interwencja, na którą inni kierowcy winni być przygotowani.

Stąd też obowiązująca zasada szczególnej ostrożności polegająca głównie na zachowaniu odpowiedniego dystansu od pojazdu nauki jazdy lub pojazdu egzaminacyjnego.